De fatbike is hot. Jongeren racen ermee door de stad, moeiteloos trotseren ze zand, gras en trottoirs. En ja, geregeld gaat het mis: te hard, te roekeloos, te onervaren. Er gebeuren ongelukken. Maar is de fatbike echt het probleem? Of is het slechts een symptoom van een diepere scheefgroei in onze openbare ruimte?

In het publieke debat worden fatbikes steeds vaker afgeschilderd als gevaarlijke snelheidsmonsters die de fietspaden onveilig maken. Verkeerskundigen, media en beleidsmakers wijzen naar de elektrische ondersteuning, de brede banden en de vaak jonge bestuurders als oorzaken van overlast en ongelukken. Het is een bekend patroon: zodra een nieuw type voertuig in opkomst is, wordt het al snel als probleem gezien. Maar de echte kwestie ligt ergens anders: bij de ruimteverdeling in onze steden en dorpen.

Recent onderzoek van Clara Glachant en Frauke Behrendt (TU Eindhoven) laat zien dat de kern van het probleem niet bij de fatbike ligt, maar bij de inrichting van de infrastructuur en het gebrek aan aanpassingen aan de veranderende mobiliteitsbehoeften.

Fietsers in Nederland hebben het al langer moeilijk. Hoewel ons land internationaal bekendstaat als fietsparadijs, nemen auto’s nog steeds een buitenproportioneel deel van de openbare ruimte in. De stedelijke infrastructuur is ingericht op doorstroming van gemotoriseerd verkeer, terwijl fietsers en voetgangers het met smalle en versnipperde paden moeten doen. En nu fatbikes – net als eerder speed pedelecs en elektrische bakfietsen – hun plek opeisen, wordt de strijd op het fietspad alleen maar heviger. Terwijl vrijwilligers van de Fietsersbond jaren moeten ploeteren om een paar kilometer vrijliggend fietspad voor elkaar te boksen, wordt het probleem alleen maar groter.

In plaats van de fatbike te verbannen of te reguleren met nóg strengere regels, stellen Glachant en Behrendt terecht dat we eigenlijk de discussie zouden moeten verleggen. Hoe creëren we een veiliger en eerlijker ingericht straatbeeld? Hoe zorgen we ervoor dat fietsers van alle soorten en maten zich veilig kunnen bewegen? De oplossing ligt niet in het uitsluiten van bepaalde fietsen, maar in het anders inrichten van onze ruimte: bredere fietspaden, betere scheiding tussen verkeersstromen en een halt aan de dominantie van de auto.

Jongeren op fatbikes zijn niet per definitie roekeloos; ze groeien op in een omgeving waarin snelle e-bikes de norm worden en waarin automobilisten hun overmacht nauwelijks betwisten. Willen we echt veiliger verkeer, dan moeten we investeren in bewustwording, niet in restricties. Het is tijd om te stoppen met de fatbike als zondebok te zien en het grotere plaatje te bekijken. 

Als fietsgemeenschap zouden we ons niet moeten laten verdelen door interne conflicten over welk type fiets wel of niet acceptabel is. De echte uitdaging is om een infrastructuur te eisen die alle fietsers – jong en oud, snel en langzaam – de ruimte geeft die ze verdienen. Want de straat is van ons allemaal.

REACTIE: Dikke Fiets

door S.J.Kingma

De fatbike en de positie van de fietser in de stedelijke infrastructuur hebben zeker raakvlakken, maar in hun onderlinge problematiek is die maar zeer beperkt. Het wegdrukken van de problemen met de fatbike (waarom niet dikke fiets?) tegen de achtergrond van de problemen van fietsers in de stedelijke infrastructuur is daarom niet terecht. Het gebruiken van een ‘wetenschappelijke’ studie als onderbouwing van het relaas is onnodig, om niet te zeggen onzinnig.

Er zijn allerlei problemen met fatbikes, maar wat daarbij het meeste opvalt is dat het vaak zeer jonge kinderen in de basisschoolleeftijd zijn die zich op deze apparaten voortbewegen. Liefst met 1 hand aan het stuur want de andere moet een telefoon vasthouden. Een telefoon die alle aandacht opeist. Meestal met een vriendje achterop, de benen los. Allemaal zonder voldoende verkeerservaring, zonder training of examen, zonder helm, maar wel met 25 km/h of meer. Daar is geen infrastructuur op in te richten.